CEVAP
Alından önce, burnu yere koymak müstehabdır. Kalkarken de tersi yapılır, yani önce alın, sonra burun kalkar. Diğer uzuvları da böyledir. Secdeye inerken, önce sağ, sonra sol diz, sonra sağ, sonra sol el, sonra burun ve alın yere konur. Secdeden kalkarken bunu tersi yapılır. Yani önce alın, sonra burun, sonra sol el ve sağ el, sonra sol diz ve sağ diz yerden kaldırılır. Böyle yapmak müstehabdır. Böyle yapılmasa da namaz yine sahihtir; fakat müstehab sevabından mahrum kalınır. Bunları dikkati çekecek kadar yavaş yapmamalıdır.
Son safta yer yoksa
Sual: Cemaat farza başladıktan sonra mescide gelen kimse, son safta yer yoksa ne yapar?
CEVAP
Cemaat ayaktaysa, rükûa kadar birini bekler. Kimse gelmezse, öndeki safa sıkışır. Öndeki safa sığmazsa, güvendiği birini arkaya, yanına çeker. Güvendiği kimse yoksa en arkada yalnız durur. Cemaat oturuyorsa, o zaman son safta yer olmasa da, en arkada yalnız durur.
Kaza borcu olmayan
Sual: Kaza borcu olmadığı halde, kaza namazı kılan kimsenin, dört rekâtlı kaza namazlarının üçüncü ve dördünce rekâtlarında zamm-ı sure okuması gerekir mi? Yine kaza borcu olmayıp beş vakit namazın sünnetlerini, kuşluk, evvabin, teheccüd gibi, farzlara bağlı olmayan sünnetleri kılarken kaza namazına da niyet eden kimsenin, üçüncü ve dördüncü rekâtlarda zamm-ı sure okuması gerekir mi?
CEVAP
Kaza namazı olmayan kimsenin kıldığı namazlar nafile olur. Nafile namazların da, her rekâtında zamm-ı sure okumak gerekir. Ancak beş vakit namazın sünnetlerini ve kuşluk, evvabin, teheccüd gibi farzlara bağlı olmayan sünnetleri kılarken kaza namazına da niyet eden kimsenin, üçüncü ve dördüncü rekâtlarda zamm-ı sure okuması gerekmez; çünkü Peygamber efendimiz, farzların yanında bir namaz kıldığı gibi, kuşluk, evvabin ve teheccüd vakitlerinde de namaz kılmıştır. Bu namazları kılmak bize sünnet olmuştur. Eğer kazaya da niyet ederek, kuşluk ve teheccüd namazlarını,12 rekâttan yani sünnet miktarından fazla kılınırsa, o zaman, üçüncü ve dördüncü rekâtlarda zamm-ı sure okumak gerekir. 12 rekâta kadar kılmak sünnet olduğu için son iki rekâtta zamm-ı sure okumak gerekmez; ama okunması iyi olur.
Gerek beş vakit farz namazların yanında gerekse kuşluk, evvabin ve teheccüd vakitlerinde, bir kaza namazı kılınınca, sünnete uyulmuş, o vakitte bir namaz kılınmış olur. Bunun için üçüncü ve dördüncü rekâtlarda zamm-ı sure okumak gerekmez. Okunursa da, farz namazların üçüncü ve dördüncü rekâtlarında olduğu gibi, zamm-ı sure okumak namaza zarar vermez.
Tatarhaniyye’de, (Kazaya kalmış namazı olup olmadığını bilemeyen kimsenin, öğle, ikindi ve yatsının sünnetlerinde zamm-ı sure okuması daha iyi olur) buyurulması, (Sünnetlerde kazaya niyet etmesi ve zamm-ı sure okuması daha iyi olur) demektir. (Uyun-ül-besair)
CEVAP
Kaza namazı olmayan kimsenin kıldığı namazlar nafile olur. Nafile namazların da, her rekâtında zamm-ı sure okumak gerekir. Ancak beş vakit namazın sünnetlerini ve kuşluk, evvabin, teheccüd gibi farzlara bağlı olmayan sünnetleri kılarken kaza namazına da niyet eden kimsenin, üçüncü ve dördüncü rekâtlarda zamm-ı sure okuması gerekmez; çünkü Peygamber efendimiz, farzların yanında bir namaz kıldığı gibi, kuşluk, evvabin ve teheccüd vakitlerinde de namaz kılmıştır. Bu namazları kılmak bize sünnet olmuştur. Eğer kazaya da niyet ederek, kuşluk ve teheccüd namazlarını,12 rekâttan yani sünnet miktarından fazla kılınırsa, o zaman, üçüncü ve dördüncü rekâtlarda zamm-ı sure okumak gerekir. 12 rekâta kadar kılmak sünnet olduğu için son iki rekâtta zamm-ı sure okumak gerekmez; ama okunması iyi olur.
Gerek beş vakit farz namazların yanında gerekse kuşluk, evvabin ve teheccüd vakitlerinde, bir kaza namazı kılınınca, sünnete uyulmuş, o vakitte bir namaz kılınmış olur. Bunun için üçüncü ve dördüncü rekâtlarda zamm-ı sure okumak gerekmez. Okunursa da, farz namazların üçüncü ve dördüncü rekâtlarında olduğu gibi, zamm-ı sure okumak namaza zarar vermez.
Tatarhaniyye’de, (Kazaya kalmış namazı olup olmadığını bilemeyen kimsenin, öğle, ikindi ve yatsının sünnetlerinde zamm-ı sure okuması daha iyi olur) buyurulması, (Sünnetlerde kazaya niyet etmesi ve zamm-ı sure okuması daha iyi olur) demektir. (Uyun-ül-besair)
Sünnet veya kaza kılarken
Sual: Sünnet veya kaza namazı kılarken, cemaat farza başlarsa, namazı bozup, imama uymak gerekir mi?
CEVAP
Dört rekât sünnete başlamış ise, iki rekât kılınca selam verip imama uyar. Üç rekât kılmışsa dörde tamamlar. Sünnet kılarken kaza namazına da niyet eden, farza başlanıldığını görürse, namazını bozmaz. İki veya dört rekâta tamamlar. Mesela öğlenin ilk sünnetinde iki rekâtta selam veren, farzdan sonra, iki daha kılarak, dörde tamamlar. Yeniden dört rekât kılması, daha iyi olur.
CEVAP
Dört rekât sünnete başlamış ise, iki rekât kılınca selam verip imama uyar. Üç rekât kılmışsa dörde tamamlar. Sünnet kılarken kaza namazına da niyet eden, farza başlanıldığını görürse, namazını bozmaz. İki veya dört rekâta tamamlar. Mesela öğlenin ilk sünnetinde iki rekâtta selam veren, farzdan sonra, iki daha kılarak, dörde tamamlar. Yeniden dört rekât kılması, daha iyi olur.
Kaza kılarken cemaate başlanırsa, tertip sahibi olan bozmaz. Maliki mezhebinde de böyledir.
Kaza borcu olmadığı halde, kazaya da niyet ederek sünnet kılanın yanında cemaatle farza başlasalar, kıldığı nafile olacağı için, ikinci rekâtta selam verir ve imama uyar. Üçüncü rekâta başlamışsa, namazı bitirip sonra uyar.
Kaza borcu olup da, sünneti kılarken kazaya da niyet eden veya tertip sahibi olup da, sünnetten ayrı kaza namazı kılan namazı bozmaz.
Cemaatle namaz kılarken, başka bir namaz kılmak tahrimen mekruhtur. Bunun için, iftitah tekbirine yetişemeyeceğini zanneden, başka namaza başlamaz, cemaati bekler. Eğer yetişecekse iki rekâtlık bir namaz kılabilir.
CEVAP
Tertip sahibi değilse, sadece ikindi namazını kılar, öğleyi sonra kaza eder. Mekruh vakitte ikindinin farzından başka namaz kılınmaz; fakat tertip sahibi ise, önce öğleyi kaza edip, sonra ikindi namazını kılar.
CEVAP
Namazı özürsüz kazaya bırakmak haramdır. Bunun için, abdestin ve namazın sünnetleri terk edilir. Erkekler, takke, çorap aramakla vakit geçirmez. Sübhaneke ve Euzü besmele okumaz. Rükû ve secdelerde tesbih okumaz. Ettehıyyatü’yü okuyup, hemen selam verir.
Sadece farzı kılınır. Farz içindeki sünnetler terk edilir. Daha az zaman varsa, vacibler de terk edilebilir. Mesela sadece fatihayı, hatta Fatiha’nın bir kısmını okur. Zamm-ı sure okumaz.
Kaza borcu olmadığı halde, kazaya da niyet ederek sünnet kılanın yanında cemaatle farza başlasalar, kıldığı nafile olacağı için, ikinci rekâtta selam verir ve imama uyar. Üçüncü rekâta başlamışsa, namazı bitirip sonra uyar.
Kaza borcu olup da, sünneti kılarken kazaya da niyet eden veya tertip sahibi olup da, sünnetten ayrı kaza namazı kılan namazı bozmaz.
Cemaatle namaz kılarken, başka bir namaz kılmak tahrimen mekruhtur. Bunun için, iftitah tekbirine yetişemeyeceğini zanneden, başka namaza başlamaz, cemaati bekler. Eğer yetişecekse iki rekâtlık bir namaz kılabilir.
Mekruh vakitte kaza kılmak
Sual: Öğle namazını vaktinde kılamayan, mesela uyuyakalan, uyandığında da mekruh vakit girmiş olsa, önce öğleyi kaza edip sonra ikindiyi mi kılar, yoksa ikindiyi kılıp, öğleyi daha sonra mı kaza eder?CEVAP
Tertip sahibi değilse, sadece ikindi namazını kılar, öğleyi sonra kaza eder. Mekruh vakitte ikindinin farzından başka namaz kılınmaz; fakat tertip sahibi ise, önce öğleyi kaza edip, sonra ikindi namazını kılar.
İki dakika kalınca
Sual: Güneşin doğmasına 2–3 dakika kalsa, bir kimse nasıl abdest alır ve nasıl namaz kılar?CEVAP
Namazı özürsüz kazaya bırakmak haramdır. Bunun için, abdestin ve namazın sünnetleri terk edilir. Erkekler, takke, çorap aramakla vakit geçirmez. Sübhaneke ve Euzü besmele okumaz. Rükû ve secdelerde tesbih okumaz. Ettehıyyatü’yü okuyup, hemen selam verir.
Sadece farzı kılınır. Farz içindeki sünnetler terk edilir. Daha az zaman varsa, vacibler de terk edilebilir. Mesela sadece fatihayı, hatta Fatiha’nın bir kısmını okur. Zamm-ı sure okumaz.
